Island of the giants

Het heeft lang geduurd maar in Mei gaat het dan toch eindelijk gebeuren. Een spannend nieuw avontuur voor vijf volwassen orangutans die nooit de kans hadden om op jongere leeftijd samen met bondgenoten vrijgelaten te worden zoals meer dan duizend van hun lotgenoten. Ieder van deze vijf reuzen heeft zijn eigen tragisch verhaal tot het moment waarop ze naar Oost Kalimantan kwamen, te beginnen met het verlies van hun moeders en jarenlange stress in de diverse redding centra. Zal het nu beter worden? Wat we hier proberen om hun lot te verbeteren is nog nooit geprobeerd. En er is geen garantie dat het zal lukken. Maar zoals het spreekwoord zegt “Niet geschoten, altijd mis.” Daarom verdienen Bento, Boni, Beni, Dodo en Mungki deze kans op een beter leven en dus gaan we ervoor. En als het lukt opent dit de mogelijkheid dan veel meer van deze onschuldig in eenzame isolatie opgesloten reuzen die nog wachten in dierentuinen en diverse redding centra betere levensomstandigheden te bieden.

Hoe vaak heb ik niet moeten horen “maar als het misgaat?” maar zo was het ook toen ik 35 jaar geleden BOS oprichtte en tientallen mensen me voor gek verklaarden. Wat moet een bosbouwer, een microbioloog zonder een greintje ervaring met orangutans met deze waanideeën van een nieuwe methode en centrum om orangutans te rehabiliteren? Niet geschoten altijd mis! En de schoolkinderen van Balikpapan met hun zakgeld en ouders gaven me de kans de eerste drie jaar te beginnen met Uce en Dodoy, wat nu werelds grootste primaten beschermingsorganisatie is geworden. Iedere reis begint met een eerste stap en ik kijk er naar uit die stap voor onze vijf reuzen proberen te realiseren.

Leo Hulsker en ik hebben veel en lang nagedacht over het concept en de faciliteit voor socialisatie en integratie van deze vijf dominante orangutan reuzen. De stichting van de Djojohadikusumo familie, samen met ook steun van Wilma via Orangutan Rescue, hebben het mogelijk gemaakt. De weg was lang om het PSO centrum op te zetten zowel legaal als de kliniek en alle socialisatie faciliteiten en daarna het Kalawasen eiland de legale status te geven voor het project. Maar nu hebben zowel het Ministerie van Bosbouw als het bestuur van de nieuwe Indonesische hoofdstad waar het project zich bevind het groene licht gegeven. Alles volgens de letter van de wet geregeld en vastgelegd.

Inmiddels zijn allerlei faciliteiten op het eiland gebouwd om de vijf “Big Boys”, zoals ze liefdevol door de medewerkers worden genoemd, de maximale kans op succes te bieden. Meerdere voedingsplatformen waar we met een drone per keer veilig wel 40 kilo eten kunnen bezorgen, platforms waar ze kunnen schuilen, een veilige haven met een “ontmoetingsruimte”, een soort vriendelijke sluis waar ze zonder dwang onderzocht kunnen worden tegen wat smakelijke betalingen, en veiligheidsposten die het 254 hectares grote eiland rondom in de gaten houden, want dit is geen toeristenattractie. En het allerbelangrijkste de poging om er een vreedzame groep van zich elkaar verdragende orangutan mannen van te maken, die niet hoeven te vechten om vrouwtjes of eten en volop ruimte hebben op het grote eiland om te verkennen. Er groeien ook veel bomen die hun natuurlijke voedsel zijn. We gaan ons best doen.

Inmiddels lijken onze big boys alle interpersoonlijke relaties in beeld te hebben en we zien geen tekenen van agressie meer. Niet iedereen is vrienden met iedereen maar er zijn geen tekenen van stress meer. Het speciale ontwerp met de grote compartimenten en sluizen die het mogelijk maken alle orangutans elkaar van nabij te kunnen aanraken en in de ogen kunnen kijken werkte goed. Initieel zagen we bijvoorbeeld dat toen Beni meer dominant gedrag begon te tonen naar de hoogst geplaatste Bento, zoals ook bleek uit zijn groeiende “cheekpads”, Bento een tactisch verbond aanging met Boni. Direct werd Beni’s gedrag anders. En meest recentelijk de laagst gerankte Mungki, die al jaren zowel nog in Sintang als bij ons continu een grote stress en agressie toonde, is nu helemaal tot rust en heeft toenadering gezocht tot Boni en Dodo. Bij orangutans die dominant zijn met brede “cheekpads” zien we vaak dat die wangen weer verschrompelen als ze hun dominante positie verliezen. Alle vijf de orangutans hebben hun “cheekpads” behouden en zelfs Mungki, de kleinste van de vijf, toont groei. Kortom geen garantie voor succes maar wel hoopgevend. Momenteel is het vastentijd hier in Indonesia en is het moeilijk complexe acties te organiseren. Vooralsnog is nu Mei gepland om de groep naar het eiland te brengen. Tot die tijd blijven we de vijf stimuleren met enrichment en regelmatige uitwisseling van verblijfsruimtes en filmen met de daar geplaatste camera’s om ze te kunnen observeren op de momenten in afwezigheid van de mensen die ze daar verzorgen.

Alles bij elkaar ben ik hoopvol dat het gaat lukken. Wish the big boys and us luck!

Willie